Braća Bijelski

Filed under: 2015,afirmator,broj-34-januar-2015,društvene nauke,istorija |

BijelskiČlanovi porodice Bijelski bili su mlinari i trgovci iz Stankijevice (u blizini Novogrudeka). Navedeno područje je početkom II svetskog rata bilo u sastavu Druge poljske republike, koje je 1939. godine pripojeno SSSR-u, u skladu sa nacističko-sovjetskim dogovorom o međusobnom nenapadanju.

Četvoro braće Bijelski: Tuvija, Aleksander (Zus), Asael i Aron uspeli su da pobegnu u obližnje šume kada su im 1941, u getu, ubijeni roditelji. Zajedno sa još 13 suseda iz geta, tokom proljeća 1942. formirali su jezgro buduće grupe koja se borila protiv Nemaca.

Najstariji brat, Tuvija, zapovednik grupe, poslao je izaslanike da se tajno ubace u geta kako bi tako dovodio nove članove u grupu u šumi Naliboki. Kako je stotine muškaraca, žena i dece sledilo izaslanike do kampa, grupa je na svom vrhuncu brojala 1.236 ljudi, od čega su 70% bile žene, deca i starci. Niko nije odbijen, bez obzira na poteškoće. Oko 150 članova sudelovalo je u oružanim akcijama. Braća Bijelski za svoj pothvat nikada nisu tražili nikakvo priznanje.

Partizani su živjeli u zemunicama ili bunkerima. U kampu se nalazilo i nekoliko posebno izgrađenih objekata, poput kuhinje, mlina, pekare, prostorije za kupanje i higijenu, bolnice te kolibe za karantin (za one koji su patili od prenosivih bolesti i tifusa). Stada krava opskrbljivala su ih mlekom. Grupa je vršila popravke oružja i odeće i tako logistički pomagala sovjetske partizane. Više od 120 ljudi radilo je na tim poslovima. Mnoga deca u kampu pohađala su improvizovanu školu, a postojao je i zatvor i sud.

Borbene aktivnosti bile su usmjerene protiv nacista i beloruskih policajaca i lokalnog stanovništva koje je prokazivalo i ubijalo Jevreje. Nacisti su nudili nagradu od 100.000 maraka za pomoć u hvatanju Tuvije Bijelskog, a 1943. godine sproveli su niz operacija čišćenja s ciljem da unište grupu. Delovi grupe pretrpeli su gubitke tokom tih sukoba, ali je glavnina ipak uspela da pobegne i sagraditi novi kamp. I tako nekoliko puta.

Grupa je često vršila upade, kako bi se iz obližnjih sela opskrbila hranom. Seljaci koji bi se odupirali davanju hrane bili bi zlostavljani, pa čak i ubijani. Ovo je uzrokovalo negodovanje, ali je uvek bilo lokalnih seljaka koji su im pomagali.

Bijelski partizani na području šume Naliboki delomično su bili pod zapovedništvom sovjetskih partizana, kojima je zapovijedao Vasil Jefimović Černišev. Bijelski su nekoliko puta odbili da se u potpunosti stave pod sovjetsko zapovedništvo. Onaj deo koji je sudelovao u sklopu sovjetskih partizana borio se u sukobima ruskih i poljskih snaga. Najznačajniji poduhvat u spomenutim sukobima dogodio se 1943. godine kada su razoružali neke grupe poljskih partizana.

Vremenom se vođstvo nad grupom podelilo na dva dela, jedan deo vodio je Zus, dok je drugi vodio Tuvija. Prema partizanskoj dokumentaciji, obe su grupe zajedno ubile 381 neprijateljskog vojnika (akcije su povremeno izvodili zajedno sa sovjetskim snagama). Poginulo je 50 članova.

Tokom leta 1944, kada je počela delovati sovjetska protivofanziva na području Belorusije, Tuvijin odred napustio je šumu i zaputio se prema Novogrodeku. Ukupno su brojali 1.230 muškaraca, žena, dece i staraca.

Uprkos saradnji sa sovjetskim partizanima, odnos sa Rusima ubrzo se pogoršao. NKVD je ispitao braću Bijelski o glasinama koje su tvrdile da su tokom rata počinili pljačke, ali i o propasti njihove ideje da uspostave socijalističku vladavinu u svom kampu. Asael Bijelski regrutovan je u Crvenu armiju i kasnije je poginuo u bici kod Kenigsberga 1945. godine. Ostala braća napustila su države koje su bile pod sovjetskom kontrolom i otišla na Zapad. Jehudu Bijelskog, Tuvijinog rođaka tražio je NKVD, zato što je imao čin u predratnoj poljskoj vojsci. Ipak, on i Tuvija uspeli su da pobegnu u Mađarsku, a zatim u Izrael. Kasnije su otišli u Njujork, gde su vodili uspešan posao s kamionima.

Aron Bijelski došao je u SAD 1951. godine i promenio ime u Aron Bel. Godine 2007. uhapšen je na Floridi zbog sumnje na prevaru od 250.000 dolara vezanu za ušteđevinu njegove susetke, Dženi Zanievske, Poljakinje. Nakon smrti, 1987. godine, Tuvija je prvo sahranjen na Long Ajlendu, ali je godinu dana kasnije posthumno pokopan u Jerusalimu, na groblju Har Hamenučot, nakon svečanosti u njegovu čast. Njegova supruga Lilka umrla je 2001. godine i sahranjena zajedno s njim. Aron je ostao da živi na Floridi. Niko od braće nije primio posebna priznanja za svoj poduhvat. Jehuda Bijelski ostao je da živi u Izraelu.

Nakon rata neki od članova grupe partizana Bijelski (ne i članovi porodice Bijelski), optuženi su za ratne zločine nad lokalnim stanovništvom, posebno za umešanost u Naliboškom masakru 1943. godine, kada su sovjetski partizani masakrirali 129 ljudi. Iako neki svedoci i istoričari tvrde da su i braća Bijelski bila umješana, bivši članovi grupe to opovrgavaju, tvrdeći da je grupa na te prostore došla nekoliko meseci kasnije. Poljski institut za sećanja na rat započeo je početkom dvehiljaditih istraživanja s ciljem razjašnjavanja nastalih pitanja. Nisu pronašli nikakve službene dokaze.

 

Priredila

Tamara Lujak

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *

Dokaži da nisi mašina: * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.